Nội dung chính
Bộ Tài chính lấy ý kiến dự thảo Thông tư kế toán cho thị trường tài sản mã hoá
Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hoá đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, nhằm cụ thể hoá Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và xây dựng khung pháp lý cho giai đoạn thí điểm năm 2026.
Cụ thể hoá Nghị quyết 05, làm rõ bản chất tài sản mã hoá
Theo dự thảo, Thông tư sẽ có hiệu lực từ năm tài chính 2026 và áp dụng cho các tổ chức cung cấp dịch vụ, phát hành và nhà đầu tư tổ chức trong nước. Văn bản nhấn mạnh rằng tài sản mã hoá không phải là tiền, không phải chứng khoán và không thuộc loại tài sản tài chính truyền thống. Thay vào đó, chúng được xem là “tài sản số có tài sản cơ sở là tài sản thực”, được kiểm soát bằng khóa riêng tư, có giá trị thị trường và chỉ giao dịch trên các sàn được cấp phép. Cách tiếp cận này xếp chúng vào nhóm tài sản đầu tư phi tài chính, tạo cơ sở để lựa chọn khung kế toán phù hợp.
Khắc phục khoảng trống kế toán trong giai đoạn thí điểm
Hiện hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam chưa có hướng dẫn chi tiết cho tài sản mã hoá. Vì vậy, Bộ Tài chính cho rằng việc ban hành Thông tư là cần thiết để thống nhất cách hạch toán, trình bày và công bố thông tin, bảo đảm tính minh bạch của báo cáo tài chính và giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
Dự thảo dựa chủ yếu vào Chuẩn mực kế toán Việt Nam và Thông tư 99/2025/TT-BTC, đồng thời tham chiếu có chọn lọc các chuẩn mực quốc tế như IFRS. Việc phân loại kế toán sẽ linh hoạt, phụ thuộc vào mục đích nắm giữ và bản chất giao dịch, có thể ghi nhận là hàng tồn kho, tài sản vô hình hoặc nợ phải trả tùy trường hợp.
Nguyên tắc kế toán cho từng nhóm chủ thể tham gia thị trường
1. Tổ chức cung cấp dịch vụ (sàn giao dịch, tự doanh, lưu ký, nền tảng phát hành)
- Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, tự thiết kế chứng từ, sổ sách phù hợp.
- Quản lý, hạch toán tách biệt hoàn toàn tài sản mã hoá và tiền của khách hàng với tài sản của doanh nghiệp.
- Mở sổ chi tiết theo dõi riêng cho từng khách hàng.
2. Hoạt động tự doanh tài sản mã hoá
- Hạch toán tương tự như kinh doanh chứng khoán, bao gồm trích lập dự phòng rủi ro.
- Doanh thu từ dịch vụ lưu ký, quản lý, chuyển giao được ghi nhận vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
3. Tổ chức phát hành tài sản mã hoá
- Tiền thu được ghi nhận như vay vốn, không tính là vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay tại thời điểm phát hành.
4. Nhà đầu tư tổ chức trong nước
- Hạch toán theo nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận tùy mục đích và thời gian nắm giữ.
- Hiện chưa có hướng dẫn chi tiết cho nhà đầu tư cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài.
Thủ tục rút gọn, không phát sinh gánh nặng hành chính
Để đáp ứng yêu cầu cấp bách của giai đoạn thí điểm, Bộ Tài chính áp dụng quy trình rút gọn khi xây dựng Thông tư. Văn bản tập trung vào các nguyên tắc kế toán cốt lõi, không tạo thêm thủ tục hành chính mới và không gây gánh nặng về nhân sự hay tài chính cho cơ quan quản lý.
Thông tư không quy định riêng chế độ kiểm toán; các tổ chức tham gia sẽ tiếp tục tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành và thực hiện kiểm toán nếu thuộc đối tượng bắt buộc.
Theo kế hoạch, Thông tư sẽ có hiệu lực từ năm tài chính 2026 và duy trì trong suốt giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hoá theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, tạo nền tảng cho một khung kế toán thống nhất, minh bạch và chuẩn bị cho các cải cách thể chế trong tương lai.