Giải ngân đầu tư công Nghệ An: 'Thanh lọc' nhà thầu, truy trách nhiệm lãnh đạo

Công tác giải ngân vốn đầu tư công Nghệ An đang đối mặt với áp lực lớn khi tỷ lệ thực hiện còn thấp, đòi hỏi những biện pháp mạnh tay để tháo gỡ điểm nghẽn.

Tại hội nghị trực tuyến thúc đẩy đầu tư công năm 2026 vừa qua, UBND tỉnh Nghệ An đã phơi bày một thực trạng đáng lo ngại: Nguồn lực tài chính đã sẵn sàng, nhưng tốc độ triển khai trên thực tế lại không tương xứng. Việc vốn “về đủ” nhưng công trường “chậm nhịp” đang trở thành rào cản lớn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Thực trạng đáng báo động: Vốn sẵn sàng nhưng tiến độ ì ạch

Xét về con số, Nghệ An không thiếu vốn. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 14.174 tỷ đồng. Sau khi tiết kiệm 5% ngân sách địa phương, số vốn thực tế còn hơn 13.763 tỷ đồng và đã được phân bổ chi tiết đạt 100%. Ngoài ra, tỉnh còn có hơn 2.266 tỷ đồng vốn chuyển tiếp từ các năm trước.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện trong 4 tháng đầu năm lại gây thất vọng. Tính đến ngày ³⁰⁄₄, toàn tỉnh chỉ giải ngân khoảng 2.170 tỷ đồng, tương đương 13,54% kế hoạch. Đặc biệt, nguồn vốn năm 2026 chỉ đạt 11,26%, thấp hơn cùng kỳ năm trước và nằm dưới mức bình quân chung của cả nước.

Sự phân hóa trong giải ngân diễn ra hết sức gay gắt. Trong khi 45 đơn vị nỗ lực đạt trên mức bình quân, thì vẫn còn tới 53 đơn vị “đứng im” chưa giải ngân đồng nào, bao gồm 11 sở, ngành và 42 địa phương cấp xã. Điều này cho thấy sự thiếu đồng bộ và thiếu quyết liệt trong điều hành ở nhiều cấp.

Giải mã 3 “điểm nghẽn” kìm hãm dòng vốn đầu tư

Theo phân tích chuyên sâu, tình trạng chậm trễ này không đơn thuần là do thiếu vốn mà xuất phát từ ba nguyên nhân cốt lõi:

• Vướng mắc thủ tục: Nhiều dự án chuyển tiếp vẫn loay hoay trong các quy trình hành chính, chưa thể tháo gỡ dứt điểm.
• Áp lực quy mô: Các dự án khởi công mới thường có quy mô lớn, chiếm tỷ trọng vốn cao, khiến áp lực giải ngân dồn lên những giai đoạn cuối.
• Biến động thị trường: Giá vật liệu xây dựng tăng phi mã cùng tình trạng khan hiếm nguồn cung khiến nhiều nhà thầu rơi vào thế khó, thi công cầm chừng để chờ giá hoặc tìm nguồn hàng.

Chiến lược “mạnh tay”: Xử lý nhà thầu yếu và siết kỷ cương lãnh đạo

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải khẳng định, điểm nghẽn hiện nay không còn nằm ở cơ chế mà nằm ở năng lực tổ chức và tinh thần trách nhiệm. Để xoay chuyển tình thế, tỉnh sẽ áp dụng những biện pháp kỷ luật nghiêm khắc:

1. “Thanh lọc” hệ thống nhà thầu

Tỉnh sẽ không chấp nhận những đơn vị thi công hời hợt. Đối với các nhà thầu yếu kém, không đảm bảo năng lực hoặc thi công cầm chừng, Nghệ An sẽ thực hiện: Cắt hợp đồng, công khai vi phạm và xem xét cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm. Đồng thời, các chủ đầu tư phải thắt chặt khâu thẩm định hồ sơ, đặt tiêu chí năng lực thực tế lên hàng đầu thay vì chỉ nhìn vào hồ sơ năng lực trên giấy.

2. Truy trách nhiệm người đứng đầu

Giải ngân đầu tư công không còn là việc riêng của bộ phận chuyên môn mà là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Bí thư cấp ủy và Chủ tịch UBND cấp xã. Những địa phương có tỷ lệ giải ngân 0% sẽ phải kiểm điểm và làm rõ trách nhiệm. Thông điệp về kỷ luật hành chính được nhấn mạnh rõ rệt khi tỉnh yêu cầu kiểm tra cả những lãnh đạo vắng mặt tại hội nghị điều hành.

3. Coi giải phóng mặt bằng là “khâu then chốt”

Để tránh tình trạng “có tiền nhưng không có đất để làm”, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng, tuyệt đối không được khoán trắng cho cấp dưới. Đây được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm để khơi thông dòng vốn.

Tầm nhìn dài hạn cho phát triển bền vững

Không chỉ giải quyết tình thế trước mắt, Nghệ An đang hướng tới sự bền vững bằng cách đẩy nhanh hoàn thiện quy hoạch cấp xã theo địa giới hành chính mới trong quý III/2026. Việc này tạo cơ sở pháp lý để đấu giá đất, tăng nguồn thu ngân sách và chủ động nguồn lực cho đầu tư phát triển trong tương lai.

Góc nhìn chuyên gia: Việc Nghệ An chuyển từ tư duy “đôn đốc” sang “xử lý kỷ luật” là bước đi cần thiết. Trong đầu tư công, khi nguồn vốn đã sẵn sàng, rào cản lớn nhất chính là tâm lý e ngại và năng lực thực thi yếu. Việc gắn trách nhiệm giải ngân với đánh giá cán bộ sẽ tạo ra động lực thực chất hơn bất kỳ lời kêu gọi nào.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Liệu những biện pháp mạnh tay này có giúp Nghệ An về đích 100% kế hoạch giải ngân vào cuối năm? Hãy cùng theo dõi và chia sẻ góc nhìn của bạn về vấn đề này ở phần bình luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Vì sao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tại Nghệ An lại thấp?Nguyên nhân chính do vướng mắc thủ tục ở các dự án chuyển tiếp, quy mô dự án mới quá lớn và áp lực từ việc tăng giá, khan hiếm vật liệu xây dựng.

Nhà thầu yếu kém tại Nghệ An sẽ bị xử lý như thế nào?Các nhà thầu thi công cầm chừng hoặc không đủ năng lực sẽ bị cắt hợp đồng, công khai vi phạm và có thể bị cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm.

Trách nhiệm của lãnh đạo cấp xã trong giải ngân vốn đầu tư công là gì?Người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo giải phóng mặt bằng. Kết quả giải ngân sẽ là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ; địa phương có tỷ lệ 0% phải kiểm điểm.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tại Nghệ An lại thấp?

Nguyên nhân chính do vướng mắc thủ tục ở các dự án chuyển tiếp, quy mô dự án mới quá lớn và áp lực từ việc tăng giá, khan hiếm vật liệu xây dựng.

Nhà thầu yếu kém tại Nghệ An sẽ bị xử lý như thế nào?

Các nhà thầu thi công cầm chừng hoặc không đủ năng lực sẽ bị cắt hợp đồng, công khai vi phạm và có thể bị cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm.

Trách nhiệm của lãnh đạo cấp xã trong giải ngân vốn đầu tư công là gì?

Người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo giải phóng mặt bằng. Kết quả giải ngân sẽ là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ; địa phương có tỷ lệ 0% phải kiểm điểm.