Người mới chơi chứng khoán: năm sai lầm thường gặp và cách tránh

Chứng khoán có thể là kênh tích lũy tài sản hiệu quả, nhưng người mới thường mất tiền vì những sai lầm rất cơ bản. Nhận diện sớm năm sai lầm này sẽ giúp bạn đi đường dài hơn.
Mỗi đợt thị trường sôi động lại có thêm nhiều người mở tài khoản chứng khoán với hy vọng kiếm tiền nhanh. Không ít người trong số đó rời thị trường chỉ sau vài tháng, mang theo khoản lỗ và cảm giác chứng khoán là trò đỏ đen. Sự thật là chứng khoán không phải cờ bạc, nhưng nếu chơi theo kiểu cờ bạc thì kết quả cũng chẳng khác gì cờ bạc. Hầu hết người mới đều vấp phải những sai lầm giống nhau, và tin tốt là tất cả đều có thể tránh được nếu bạn chịu học trước khi bỏ tiền thật.
Mua theo tin đồn và chạy theo đám đông
Sai lầm đầu tiên và phổ biến nhất là mua cổ phiếu vì nghe người khác mách, vì một nhóm chat nào đó hô hào, hay vì thấy mã đó đang tăng mạnh. Khi bạn mua theo tin đồn, bạn không biết vì sao mình mua, không biết khi nào nên bán, và thường mua đúng lúc giá đã lên cao, lúc người mách đã bán ra. Thị trường chứng khoán luôn có những câu chuyện hấp dẫn, nhưng đằng sau mỗi cổ phiếu là một doanh nghiệp thật với doanh thu, lợi nhuận và nợ nần thật. Trước khi mua, hãy dành thời gian đọc báo cáo tài chính, tìm hiểu doanh nghiệp làm ăn ra sao, ngành nghề có triển vọng không, ban lãnh đạo có uy tín không. Bạn không cần trở thành chuyên gia phân tích, chỉ cần hiểu cơ bản về thứ mình bỏ tiền vào. Một nguyên tắc đơn giản là nếu bạn không giải thích được vì sao mình mua một cổ phiếu trong ba câu ngắn gọn, thì bạn chưa nên mua nó.
Dồn hết tiền vào một mã và dùng đòn bẩy quá sớm
Sai lầm thứ hai là bỏ toàn bộ số tiền vào một cổ phiếu duy nhất, hoặc vay thêm tiền để mua khi chưa có kinh nghiệm. Việc dồn hết vào một mã khiến danh mục của bạn phụ thuộc hoàn toàn vào một doanh nghiệp, một quyết định sai có thể xóa sạch thành quả nhiều tháng. Người mới nên chia tiền thành nhiều phần, mua vài cổ phiếu ở các ngành khác nhau, và luôn giữ một khoản tiền mặt dự phòng. Đòn bẩy, tức vay tiền của công ty chứng khoán để mua thêm, càng nguy hiểm hơn với người mới, vì nó khuếch đại cả lãi lẫn lỗ, và một đợt giảm giá mạnh có thể khiến bạn bị bán giải chấp đúng lúc thị trường chạm đáy. Hãy coi những năm đầu là thời gian học nghề, với số tiền vừa phải, thay vì đặt cược tất cả vào một ván bài mà mình chưa hiểu luật chơi.
Mua bán liên tục và để cảm xúc dẫn dắt
Sai lầm thứ ba là mua bán quá nhiều, mỗi ngày nhìn bảng điện hàng giờ và ra quyết định theo cảm xúc từng phiên. Phí giao dịch, thuế và những quyết định vội vàng sẽ bào mòn tài khoản của bạn nhanh hơn bạn tưởng. Thị trường lên xuống mỗi ngày là chuyện bình thường, và việc phản ứng với từng biến động nhỏ thường khiến người mới mua cao bán thấp, đúng ngược với điều nên làm. Hãy đặt ra kế hoạch trước khi mua: mua ở giá nào, bán khi đạt mục tiêu nào, cắt lỗ ở mức nào, và tuân thủ kế hoạch đó thay vì thay đổi theo cảm xúc. Sai lầm thứ tư là không có kế hoạch cắt lỗ, cứ ôm cổ phiếu thua lỗ với hy vọng nó sẽ hồi lại, trong khi tiền bị chôn trong một khoản đầu tư không còn triển vọng. Sai lầm thứ năm là kỳ vọng lãi quá nhanh, đặt mục tiêu gấp đôi tài khoản trong vài tháng, rồi thất vọng và bỏ cuộc khi thực tế không như mơ. Đầu tư chứng khoán là cuộc chạy đường dài, người thắng là người còn ở lại thị trường sau nhiều năm, học hỏi từ mỗi sai lầm và kiên nhẫn để tài sản tăng trưởng theo thời gian.



