Nội dung chính
Rồng đất Nam Mỹ (Iguana iguana) đang chiếm tới 75% tổng số giao dịch động vật ngoại lai bất hợp pháp tại Việt Nam, gây lo ngại cho sinh thái và pháp luật.
Phát hiện vi phạm quy mô lớn ở TP.HCM
Vào ngày 10 và 12/12/2025, Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm môi trường phối hợp Cục Lâm nghiệp – Kiểm lâm cùng các cơ quan chức năng đã phát hiện bốn hộ dân nuôi trái phép tổng cộng 1.354 con rồng đất Nam Mỹ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
Quy định pháp luật hiện hành
Theo Luật Bảo vệ Động vật hoang dã và CITES, rồng đất Nam Mỹ được xếp vào Phụ lục II – loài nguy cấp. Để nuôi hợp pháp, người nuôi phải cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc, đăng ký cơ sở và được cấp mã số. Khi kiểm tra, bốn hộ dân này chưa có mã số và không thể xuất trình giấy tờ hợp pháp, vì vậy các cơ quan đang chuẩn bị hồ sơ xử lý theo quy định.
Rồng đất Nam Mỹ – Loài ngoại lai gây hại
Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, nhấn mạnh rằng mặc dù rồng đất Nam Mỹ nằm trong Phụ lục II CITES, tại một số quốc gia chúng còn được xem là loài ngoại lai xâm hại, có khả năng phá vỡ cân bằng sinh thái bản địa.
Số liệu đáng chú ý từ ENV
Trong giai đoạn 2020‑2025, ENV ghi nhận rằng các loài bò sát, trong đó có rồng đất Nam Mỹ, chiếm khoảng 75% tổng số động vật ngoại lai được rao bán bất hợp pháp. Tổng cộng 1.416 vụ việc với 4.465 vi phạm đã dẫn đến việc buôn bán hơn 129.000 cá thể động vật ngoại lai.
Nguy cơ từ việc cấp phép nuôi thương mại
Một số cơ sở được cấp phép nuôi thương mại các loài ngoại lai bảo vệ cao theo CITES, nhưng thực tế hầu như không có nhập khẩu hợp pháp cho mục đích thương mại. Điều này đặt ra nghi vấn về nguồn gốc thực tế của các cá thể được “phép” nuôi.
Kiến nghị và hướng đi của ENV
ENV đã gửi thông cáo kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Bộ Môi trường thắt chặt quản lý nuôi nhốt, buôn bán loài ngoại lai để ngăn ngừa rủi ro sinh thái, sức khỏe cộng đồng và vi phạm pháp luật. Cụ thể, đề xuất tạm dừng cấp phép nuôi thương mại cho các loài thuộc Phụ lục I CITES cho đến khi có đánh giá toàn diện về tác động bảo tồn.
Ngoài ra, ENV đề xuất:
- Hoàn thiện quy định pháp luật quản lý buôn bán và nuôi nhốt động vật ngoại lai.
- Ban hành chỉ đạo cụ thể tới các địa phương để tăng cường kiểm soát, ngăn chặn việc thả loài ngoại lai ra môi trường tự nhiên.
- Triển khai chiến dịch thực thi pháp luật trên toàn quốc nhằm giảm thiểu nuôi, buôn bán trái phép.
L.Quỳnh