Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa có văn bản số 9064/NHNN-TD gửi các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài yêu cầu nghiêm túc triển khai thực hiện một số nội dung về công tác tín dụng, lãi suất trong thời gian tới.

Theo đó, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, căn cứ diễn biến của thị trường và tình hình tăng trưởng tín dụng, lãi suất của hệ thống tổ chức tín dụng trong thời gian gần đây, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện một số nội dung.

Thứ nhất, trên cơ sở chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng Ngân hàng Nhà nước đã thông báo, tổ chức tín dụng chủ động cần đối nguồn vốn để đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn tín dụng đối với nền kinh tế, hạn chế tối đa rủi ro kỳ hạn.

Đồng thời, tập trung cấp tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên (nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp ứng dụng công nghề cao); các động lực tăng trưởng kinh tế theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ (đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu); xây dựng khu công nghiệp; cho vay đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân; các dự án bất động sản nhà ở sắp hoàn thành xây dựng và bàn giao, có khả năng trả nợ vay đầy đủ và đúng hạn, đảm bảo tính pháp lý, có thanh khoản tốt, nhất là các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, các dự án nhà ở thương mại với giá phù hợp.

Thứ hai, kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng đối với hoạt động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như đầu tư, kinh doanh chứng khoán, lĩnh vực bất động sản, đặc biệt là cấp tín dụng với mục đích đầu tư, kinh doanh bất động sản; trong đó, kiểm soát mức độ tập trung tín dụng vào một số khách hàng/nhóm khách hàng lớn, các dự án có quy mô lớn, phân khúc cao cấp…

Thứ ba, tiếp tục đẩy mạnh triển khai chương trình hỗ trợ lãi suất theo Nghị định 31/2022/NĐ-CP ngày 20/5/2022 của Chính phủ về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước đối với khoản vay của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và Thông tư 03/2022/TT-NHNN ngày 20/5/2022 của NHNN hướng dẫn ngân hàng thương mại thực hiện hỗ trợ lãi suất theo Nghị định 31/2022/NĐ-CP.

Thứ tư, tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, thủ tục hành chính, các khoản chi không cần thiết để có dư địa phấn đấu giảm lãi suất cho vay theo quy định tại Nghị quyết 43/2022/QH15 ngày 11/01/2022 của Quốc hội về chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội và các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

“Ngân hàng Nhà nước sẽ theo dõi các trường hợp tổ chức tín dụng tiếp tục tăng lãi suất và có biện pháp xử lý đối với các tổ chức tín dụng này”, văn bản nêu rõ.

Hiện tại, cuộc đua tăng lãi suất huy động bắt đầu có dấu hiệu chững lại. Trong tuần vừa qua, không còn ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất. Thậm chí, một vài ngân hàng đã công bố mức lãi suất mới thấp hơn nhiều so với trước đó như Saigonbank, BaoVietBank, MSB, OceanBank…

Động thái điều chỉnh trên của các ngân hàng diễn ra trong bối cảnh Hiệp hội Ngân hàng Việt nam kêu gọi thống nhất áp dụng mức lãi suất huy động tại các kỳ hạn tối đa 9,5%/năm, bao gồm các khoản khuyến mại cộng lãi suất.

Trước đó, kể từ đầu năm 2022, các ngân hàng bắt đầu điều chỉnh biểu lãi suất huy động theo hướng tăng lên. Xu hướng này được tiếp nối với tần suất nhiều hơn và cường độ lớn hơn sau khi Ngân hàng Nhà nước nâng 2 lần lãi suất điều hành.

Tính đến ngày 14/12/2022, lãi suất huy động kỳ hạn từ 6 tháng đến dưới 12 tháng đa số dao động ở mức từ 6,1% – 8,3%/năm, có ngân hàng huy động lãi suất lên đến 11%/năm với số tiền từ 1 tỷ đồng trở lên… Nhìn chung, so với cuối năm 2021, mặt bằng lãi suất huy động của hệ thống ngân hàng hiện nay tăng khoảng 3% – 4% ở các kỳ hạn trên 6 tháng và trên 12 tháng.

Để các tổ chức tín dụng yên tâm đồng thuận hạ lãi suất huy động, Ngân hàng Nhà nước đã nỗ lực hỗ trợ thanh khoản thông qua thị trường mở và mở lại kênh bán ngoại tệ. Tuy nhiên, sau khi bơm ròng khoản tiền lớn với kỳ hạn dài, thị trường đã ổn định và thậm chí xuất hiện sự dôi dư. Theo đó, nhà điều hành tiền tệ cũng đã bắt đầu phải mở kênh hút tiền về.

Ghi nhận trong những phiên giao dịch gần đây, Ngân hàng Nhà nước liên tục hút ròng lượng tiền lớn.

Cụ thể, trong ngày 21/12, Ngân hàng Nhà nước chào thầu tín phiếu với kỳ hạn ngắn 7 ngày để hút bớt tiền về, có tới 20.000 tỷ đồng trúng thầu với lãi suất 3,98%/năm. Tương tự, trong ngày 20/12, thị trường cũng ghi nhận quy mô bị hút ròng lên tới 20.000 tỷ đồng.

Theo đó, nếu tính cả khối lượng đáo hạn trên kênh cầm cố, chỉ trong 2 phiên chào thầu trái phiếu trở lại, nhà điều hành tiền tệ đã hút ròng hơn 48.205 tỷ đồng. Lần gần nhất kênh hút tiền này được mở là vào trung tuần tháng 11, tức cách đây hơn 1 tháng.

Hoạt động điều tiết nói trên diễn ra khi lãi suất VND liên tiếp giảm sâu ở các kỳ hạn ngắn trên thị trường mở, chênh lệch lãi suất VND – USD bị thu hẹp. Điều này gây áp lực và khiến tỷ giá USD/VND bật lên khá nhanh.

Giới chuyên môn cho rằng, việc hút bớt VND nhằm trung hòa lượng tiền VND đang có phần dôi dư. Qua đó hãm lại đà tăng của tỷ giá USD/VND.

Thực tế cũng cho thấy, trải qua 2 phiên hút ròng tiền, lãi suất VND liên ngân hàng đã có xu hướng tăng. Chốt ngày 21/12, các mức lãi suất dừng tại: qua đêm 3,94%; 1 tuần 5,4%; 2 tuần 6,57% và 1 tháng 1,79%. Chênh lệch lãi suất VND/USD kéo lên 1 điểm phần trăm ở kỳ hạn 1 tuần, thay vì mức 0,5 điểm phần trăm ở cuối tuần trước.

Đồng thời, tỷ giá USD/VND cũng giảm nhanh chóng ở các thị trường. Cụ thể, ngày 21/12, trên thị trường liên ngân hàng, giá USD giảm tới 55 VND so với phiên liền trước, xuống còn 23.715 VND. Tỷ giá trên thị trường tự do cũng giảm 130 VND ở chiều mua vào và 80 VND ở chiều bán ra, giao dịch tại 23.950 – 24.100 VND.

Theo Công ty Chứng khoán SSI, với việc Ngân hàng Nhà nước điều hành khiến chênh lệch lãi suất VND – VND ổn định, tâm lý găm giữ USD có thể đã được giải tỏa. Bên cạnh đó, các yếu tố cơ bản liên quan đến nguồn cung ngoại tệ cũng có nhiều điểm tích cực, như dòng vốn FDI giải ngân, FII, cán cân thương mại thăng dư hay dòng tiền từ các khoản vay ngoại tệ mới được giải ngân sẽ là động lực để tỷ giá USD/VND ổn định trong thời gian tới.

Chung quan điểm, trong báo cáo mới phát hành của Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) (ACBS) dự báo Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục duy trì chênh lệch lãi suất VND và USD liên ngân hàng dương để hỗ trợ tỷ giá VND/USD và việc lãi suất điều hành của FED (FFR) tiếp tục cao và cao hơn vào cuối năm. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước có thể sẽ không hạ nhiều lãi suất liên ngân hàng trong những tháng tới.

Đồng thời, nhóm nghiên cứu tại ACBS cũng kỳ vọng lãi suất liên ngân hàng có thể tăng thêm 0,5 – 1 điểm phần trăm trong tháng cuối của năm 2022 và có thể tăng thêm 0,5 – 1 điểm phần trăm trong trong nửa đầu năm 2023 khi FED dự kiến sẽ tiếp tục tăng lãi suất.