Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã chạm mốc gần 11,3 tỷ USD vào cuối năm 2025, mở ra một bước đột phá đáng chú ý nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng thích ứng với các yêu cầu thương mại xanh trong tương lai.
Quý IV 2025: Đẩy mạnh xuất khẩu
Nếu xem cả năm 2025 như một cuộc đua, thì giai đoạn cuối năm chính là đoạn nước rút quyết định. Trong quý IV, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước. Tháng 12 một mình đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2% nhờ nhu cầu tăng cao tại các thị trường châu Á.
Cấu trúc mặt hàng và xu hướng tăng trưởng
Trong tổng kim ngạch, tôm vẫn là ngọn cờ xuất khẩu, đóng góp khoảng 4,65 tỷ USD – tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm ghi nhận mức tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu mạnh mẽ ở Trung Quốc và các thị trường châu Á khác.
Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%) và các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% trong quý IV do áp lực từ quy định MMPA của Mỹ, thẻ vàng IUU và chi phí nguyên liệu tăng.
Doanh nghiệp dẫn đầu và chiến lược thị trường
Top các doanh nghiệp xuất khẩu năm 2025 gồm:
- STAPIMEX – 309,8 triệu USD
- Minh Phú (Cà Mau & Hậu Giang) – hơn 542 triệu USD
- Vĩnh Hoàn – 249,0 triệu USD (đứng đầu về cá tra)
Những doanh nghiệp này không chỉ dựa vào năng lực sản xuất mà còn “đọc” nhanh các chính sách thương mại. Khi thuế chống bán phá giá tại Mỹ tăng từ tháng 8/2025, họ đã chuyển hướng sang CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD) để duy trì đà tăng.
Thách thức tiêu chuẩn xanh và hướng đi 2026
Quý IV 2025 cho thấy các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA đang ảnh hưởng mạnh tới nhóm hải sản khai thác. Để giữ thị phần, doanh nghiệp cần:
- Minh bạch hoá chuỗi cung ứng và áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc.
- Nâng chuẩn kiểm soát chất lượng, đặc biệt với các chứng chỉ xanh.
- Đa dạng hoá “giỏ thị trường” để giảm rủi ro khi một thị trường thay đổi chính sách.
Trong bối cảnh chi phí tuân thủ tăng và nguồn nguyên liệu khai thác gặp khó khăn, năm 2026 sẽ là cuộc đua không chỉ về doanh thu mà còn về khả năng đáp ứng các yêu cầu bền vững.
Kết luận và dự báo
Kim ngạch gần 11,3 tỷ USD của 2025 là một cột mốc ấn tượng, nhưng cũng là lời nhắc rằng “trần tiêu chuẩn” đang ngày càng hạ thấp. Để duy trì tăng trưởng, ngành thủy sản cần tập trung vào sản phẩm có giá trị gia tăng, tối ưu chuỗi cung ứng lạnh và tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn xanh. Khi đó, năm 2026 sẽ không chỉ là năm tiếp tục mở rộng kim ngạch mà còn là năm khẳng định vị thế bền vững trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Bạn nghĩ doanh nghiệp nào sẽ dẫn đầu trong cuộc đua xanh năm 2026? Hãy chia sẻ ý kiến và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.