Nội dung chính
TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành hơn 180.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030
Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước nhiệm vụ xây dựng hơn 180.000 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026‑2030 để đạt chỉ tiêu quốc gia.
1. Nhu cầu nhà ở xã hội và phân bố đối tượng
Theo Sở Xây dựng, sau khi hợp nhất Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu, tổng nhu cầu nhà ở xã hội của khu vực đến năm 2030 ước tính khoảng 974.000 căn. Trong đó, công nhân chiếm khoảng 30%, còn lại 70% là các nhóm khác.
Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM đưa ra phân khúc chi tiết: các đối tượng yếu thế chiếm 4%, người làm công ăn lương (cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân…) chiếm 82%, học sinh, sinh viên chiếm 14%.
2. Thực trạng đến cuối năm 2025
Đề án đầu tư quốc gia 2021‑2030 đặt mục tiêu tổng cộng 199.400 căn nhà ở xã hội cho TP.HCM (100.000 căn), Bình Dương (86.900 căn) và Bà Rịa‑Vũng Tàu (12.500 căn). Tuy nhiên, đến cuối 2025 TP.HCM chỉ hoàn thành gần 18.000 căn, nghĩa là còn lại hơn 180.000 căn phải được xây dựng trong 5 năm tới – một thách thức lớn.
3. Những vướng mắc cản trở tiến độ
a) Đất đai
Thành phố thiếu quỹ đất “sạch” quy mô lớn, đặc biệt ở khu vực TP.HCM cũ và Bà Rịa‑Vũng Tàu cũ. Giá đất và chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng ngày càng tăng, làm giảm tính khả thi của các dự án. Quy định 20% quỹ đất cho nhà ở xã hội trong dự án thương mại chưa thực tế; đề xuất cho phép chủ đầu tư nộp tiền thay thế hoặc bố trí quỹ đất khác đang được xem xét.
b) Tài chính
Ưu đãi tài chính chưa đủ hấp dẫn: vốn vay ưu đãi khó tiếp cận, giải ngân chậm; lợi nhuận tối đa 10% giá thành không bù đắp rủi ro. Đồng thời, phương pháp định giá bán nhà ở xã hội chưa bắt kịp biến động chi phí và yêu cầu chất lượng.
c) Hành chính
Thủ tục đầu tư còn phức tạp, kéo dài, làm chậm tiến độ và tăng chi phí. Ngoài ra, rủi ro trục lợi chính sách trong quá trình phân phối cũng gây lo ngại.
4. Định hướng giải pháp của TP.HCM
a) Phát triển dự án dọc các khu vực TOD
Thành phố sẽ tập trung xây dựng nhà ở xã hội ở các khu vực TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), tận dụng quỹ đất rẻ ở ngoại ô nhưng có hạ tầng giao thông thuận lợi, đặc biệt quanh các nhà ga metro.
b) Liên kết với khu công nghiệp
Ưu tiên các dự án nhà ở xã hội gắn với khu công nghiệp: bố trí quỹ đất cho nhà lưu trú công nhân ngay trong khu thương mại‑dịch vụ của khu công nghiệp, đồng thời phát triển nhà ở xã hội lân cận để bán, cho thuê hoặc cho thuê mua.
c) Đầu tư vào các khu vực động lực
Triển khai dự án nhà ở xã hội tại các khu vực động lực, đồng bộ với các dự án đô thị khác, đảm bảo hạ tầng giao thông và xã hội đồng bộ, góp phần giãn dân và mở rộng không gian đô thị sau hợp nhất.
Nguyễn Lê