Nội dung chính
TPHCM chỉ có thể trở thành cực tăng trưởng quốc gia và trung tâm tài chính‑logistics khu vực khi khai thác tối đa vai trò vùng động lực then chốt.
Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP.HCM, nhấn mạnh rằng các cơ chế, chính sách ưu đãi do Quốc hội thông qua đã tạo nền tảng vững chắc cho thành phố thực hiện đột phá. Khi phát huy được vị thế vùng động lực, TP.HCM sẽ không chỉ dẫn đầu tăng trưởng trong nước mà còn lan tỏa ảnh hưởng tới toàn khu vực.
Cần mạnh dạn hơn nữa trong phân quyền, tài chính, nhân lực và liên kết vùng
Định hướng chiến lược từ Đảng
Trong dự thảo văn kiện Đại hội 14, Đảng đề ra các mục tiêu trọng tâm: phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước, thúc đẩy khu vực tư nhân, và xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm
Để hiện thực hoá những mục tiêu này, TP.HCM cần đồng bộ ba trụ cột chính:
- Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường: xóa bỏ rào cản hành chính, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch hoá chính sách đất đai, đầu tư và tài chính.
- Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước: tập trung vào các lĩnh vực then chốt, áp dụng quản trị hiện đại và tách biệt chức năng chủ sở hữu‑quản lý.
- Phát triển khu vực kinh tế tư nhân: hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, đồng thời khuyến khích tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Mô hình tăng trưởng mới
TP.HCM cần chuyển từ tăng trưởng chiều rộng sang chiều sâu, dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao. Các ngành trọng điểm bao gồm công nghiệp chế biến‑chế tạo, logistics, dịch vụ chất lượng cao, và các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, tự động hoá và sản xuất thông minh.
TP.HCM đóng góp khoảng 20‑22% GDP quốc gia, sở hữu quy mô kinh tế lớn, nguồn nhân lực dồi dào, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh và hạ tầng logistics, cảng biển, sân bay hiện đại. Tuy nhiên, thành phố cũng đang đối mặt với các thách thức: hạ tầng quá tải, không gian phát triển hạn chế, cơ chế quản lý còn ràng buộc và thiếu nguồn lực đầu tư công cùng nhân lực chất lượng cao.
Ưu đãi đặc thù từ Quốc hội
Các chính sách ưu đãi như khu kinh tế tự do (FTZ) với ưu đãi thuế, thủ tục đầu tư nhanh, sử dụng ngoại tệ linh hoạt, giữ lại 100% nguồn thu từ quỹ đất TOD để tái đầu tư hạ tầng, và mở rộng quyền tự chủ đã tạo nền tảng quan trọng cho TP.HCM thực hiện đột phá.
Liên kết vùng và mở rộng không gian phát triển
Sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu mang lại cho TP.HCM một không gian kinh tế mới, nơi công nghiệp, cảng biển, logistics và dịch vụ tài chính được kết nối chặt chẽ. Thành phố có thể khai thác tối đa lợi thế của cảng Cái Mép‑Thị Vải, các khu công nghiệp công nghệ cao ở Bình Dương và phát triển trung tâm tài chính, thương mại tại khu vực lõi đô thị.
Để tận dụng cơ hội này, TP.HCM cần tái cấu trúc toàn bộ không gian phát triển dựa trên logic kinh tế‑vùng thay vì ranh giới hành chính cũ. Điều này bao gồm:
- Đẩy mạnh liên kết nội‑vùng và liên tỉnh, xây dựng các hành lang kinh tế ven biển và công nghiệp.
- Đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông đa phương thức: cao tốc, đường sắt liên vùng, hệ thống metro mở rộng tới Bình Dương, cảng biển, sân bay và mạng lưới giao thông đô thị.
- Phát triển cơ sở hạ tầng xã hội: trường học, bệnh viện, khu đô thị mới đáp ứng nhu cầu dân số siêu đô thị.
- Thay đổi tư duy quản trị, biến TP.HCM thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng, xây dựng cơ chế điều phối liên tỉnh hiệu quả, tránh chồng chéo.
- Áp dụng bộ tiêu chí đánh giá phát triển dựa trên tiềm năng địa phương: logistics ở Bà Rịa‑Vũng Tàu, công nghiệp công nghệ cao ở Bình Dương, tài chính‑dịch vụ ở TP.HCM.
- Giảm số đơn vị hành chính từ 273 xuống còn 102, tinh gọn bộ máy, tăng tốc độ ra quyết định.
Khi thực hiện đầy đủ các yếu tố trên, TP.HCM sẽ không chỉ củng cố vị thế là cực tăng trưởng quốc gia mà còn vươn lên thành trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics hàng đầu khu vực Đông Nam Á, tạo ra một siêu đô thị có sức lan tỏa rộng khắp.