Nội dung chính
Việt Nam đã vượt mục tiêu 3.000 km cao tốc của nhiệm kỳ 2021‑2025, đưa tổng chiều dài lên 3.345 km nhờ hàng loạt cơ chế đặc thù tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế trong hạ tầng giao thông.
1. Bối cảnh và mục tiêu quốc gia
Trong cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12/2025, ông Nguyễn Trí Đức – Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Xây dựng, nhấn mạnh Đảng đã xác định phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược. Mục tiêu chính: hoàn thành khoảng 3.000 km đường bộ cao tốc vào cuối 2025, trong đó dự án trọng điểm là cao tốc Bắc‑Nam phía Đông (Cao Bằng – Cà Mau).
2. Các cơ chế đặc thù đã được triển khai
Để giải quyết các rào cản về thể chế, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và giá cả, Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng đã ban hành một loạt cơ chế đặc thù, bao gồm:
- Đồng bộ hoá tiến độ các hạng mục công việc, không để một công đoạn chờ công đoạn khác.
- Giao địa phương làm chủ quản các dự án thành phần như giải phóng mặt bằng, chỉ định thầu.
- Trực tiếp giao mỏ cho nhà thầu, nâng công suất khai thác để giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
- Thành lập Ban Chỉ đạo nhà nước các công trình quan trọng, do Thủ tướng làm Trưởng ban, các bộ, ngành là thành viên.
- Họp định kỳ (hàng tháng) và họp đột xuất để tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn”.
- Thủ tướng thành lập 7 đoàn công tác kiểm tra, đôn đốc và phát động phong trào thi đua “500 ngày đêm”.
3. Kết quả thực tế sau 5 năm
Vào năm 2020, mạng lưới cao tốc chỉ còn 1.163 km. Nhờ các cơ chế trên, đến cuối 2025, Việt Nam đã khai thác 3.345 km tuyến chính cao tốc và 458 km đoạn nối, vượt chỉ tiêu 3.000 km. Trong đó, 2.182 km là đoạn thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc‑Nam, đánh dấu hoàn thành mục tiêu của Đại hội XIII Đảng.
4. Sáu bài học kinh nghiệm
Từ thành công này, Bộ Xây dựng rút ra 6 bài học quan trọng:
- Ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm, tránh đầu tư dàn trải.
- Hoàn thiện thể chế và chính sách, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao năng lực địa phương.
- Phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, đoàn thể và tinh thần thi đua yêu nước.
- Thành lập Ban Chỉ đạo ở cấp trung ương, bộ, địa phương để chỉ đạo xuyên suốt.
- Rõ ràng trách nhiệm: “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả”.
- Động viên, khen thưởng kịp thời, tạo không khí hăng say, nâng cao năng suất và giảm chi phí.
5. Nhìn về tương lai
Ông Đức tin rằng, khi thể chế được khơi thông và nguồn lực được huy động đúng hướng, hệ thống hạ tầng giao thông sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII và XIV Đảng.