Chủ Nhật, ngày 22 tháng 11 năm 2026

Sóng về bản xa: chuyển đổi số Việt Nam chuyển sang giai đoạn giá trị thật

Ngô Thanh Hà · 22/11/2026 06:21 · cập nhật 22/11/2026 06:51 · đọc 3 phút
Sóng về bản xa: chuyển đổi số Việt Nam chuyển sang giai đoạn giá trị thật

Từ bản Lân Đặt ở Lạng Sơn đến bảng xếp hạng của IMD, chuyển đổi số năm 2026 được đo bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống, không còn chỉ bằng số lượng hạ tầng.

Nằm lọt giữa thung lũng, bao quanh bởi những dãy núi cao ở xã Hữu Liên, Lạng Sơn, bản Lân Đặt nhiều năm gần như tách biệt với thế giới bên ngoài. Không có sóng di động, mỗi khi muốn gọi điện, người dân phải mang điện thoại lên núi tìm tín hiệu. Anh Bàn Phúc Trình, người dân trong bản, kể lại những giai đoạn bà con phải dựng lán tạm trên đỉnh đèo, cắm sạc dự phòng rồi treo điện thoại lên cọc để giữ sóng. Cuộc sống ở Lân Đặt nay đã khác nhờ sóng di động về bản đúng dịp Quốc khánh 2⁄9: người dân có thể liên lạc dễ dàng, thậm chí xem livestream tại nhà.

Câu chuyện của một bản làng xa xôi là điểm khởi đầu tốt để hiểu chuyển đổi số Việt Nam năm 2026, bởi nó cho thấy thước đo đã thay đổi. Theo bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và AI thế giới 2026 do Viện Phát triển quản lý quốc tế (IMD) công bố ngày 11⁄11, Việt Nam đứng thứ 37 trong 70 nền kinh tế được đánh giá, tăng 16 bậc so với năm trước, là thứ hạng cao nhất những năm gần đây. Trong khu vực ASEAN, năng lực số của Việt Nam xếp thứ ba, chỉ sau Singapore và Malaysia. Những con số ấy có ý nghĩa vì chúng được đo từ cả dữ liệu thống kê lẫn khảo sát, chứ không chỉ từ kế hoạch trên giấy.

Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và AI thế giới 2026 do Viện Phát triển quản lý quốc tế (IMD) công bố
Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và AI thế giới 2026 do Viện Phát triển quản lý quốc tế (IMD) công bố - Ảnh: Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh tại Ngày Chuyển đổi số Quốc gia 2026 rằng sau 6 năm triển khai Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, Việt Nam đã qua giai đoạn khởi động và giờ là lúc phải tạo ra những kết quả thực chất, có thể đo đếm được. Năm 2026 đánh dấu Luật Chuyển đổi số có hiệu lực, cùng hệ thống văn bản hướng dẫn từng bước được hoàn thiện. Trong tháng 7, Thủ tướng ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, làm căn cứ để các bộ, ngành và địa phương xây dựng hệ thống thông tin có khả năng kết nối và tái sử dụng dữ liệu.

Hạ tầng số cũng tiếp tục được mở rộng với tốc độ đáng kể. Đến hết quý III/2026, cả nước có 60.034 trạm 5G, phủ sóng 93,4% dân số, còn mạng 4G phủ 99,8%, trong khi 86% hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang. Hơn 1,3 triệu km cáp quang đã được triển khai đến 100% xã, phường. Trong 5 năm, các doanh nghiệp viễn thông đã phủ sóng di động cho 3.513 thôn, bản lõm sóng, và hiện chỉ còn hơn 200 thôn, bản lõm sóng sẽ được khắc phục ngay trong quý IV/2026.

Kỹ thuật viên lắp đặt chảo thu phát sóng vệ tinh Starlink tại Cát Hải, Hải Phòng
Kỹ thuật viên lắp đặt chảo thu phát sóng vệ tinh Starlink tại Cát Hải, Hải Phòng - Ảnh: Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An

Chuyển đổi số hiện diện rõ nét trong sinh hoạt thường nhật. Ông Lê Anh, 70 tuổi ở Tương Mai, Hà Nội, sau một thời gian được hướng dẫn và ghi lại từng bước thao tác vào cuốn sổ tay, giờ đã thành thạo mở các ứng dụng trên điện thoại để đóng đảng phí, thanh toán tiền điện, nước, đặt lịch khám bệnh và thực hiện một số dịch vụ công trực tuyến.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Tác động kinh tế cũng bắt đầu đo được. Năm 2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP ước đạt 14,02%, tăng 0,85 điểm phần trăm so với năm trước và cao nhất trong 5 năm trở lại đây. Sáu tháng đầu 2026, cả nước có 81.632 doanh nghiệp công nghệ số, tăng 4,16% so với 2025, với hơn 2,2 triệu lao động. Thanh toán không tiền mặt tăng trưởng mạnh: hơn 88,9% người Việt Nam trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng.

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình chuyển đổi số vẫn còn những bài toán mở. Đến ngày 30⁄9, trong 79 nền tảng số dùng chung quốc gia, mới có 37 nền tảng vận hành, 12 nền tảng thử nghiệm và 30 nền tảng chưa triển khai. Theo ông Trần Duy Ninh, đây không chỉ là bài toán công nghệ mà trước hết là bài toán về thể chế, mô hình quản trị và cách thức tổ chức thực hiện. Từ mong muốn chỉ cần có sóng để liên lạc, người dân Lân Đặt giờ bắt đầu nghĩ đến những kế hoạch lớn hơn, như tận dụng Internet để đưa nông sản đến nhiều người mua hơn.

Nguồn tin: Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An

Ngô Thanh Hà
Phóng viên

Phóng viên chuyên ghi chép hiện trường, yêu thích kể chuyện bằng hình ảnh và dữ liệu thực tế.